بخواهند ، ايشان كه قدرت استنباط دارند ، حقيقت مطلب را فهميده ، به ايشان مىگويند و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود جز مواردى انگشت شمار هر لحظه شيطان را پيروى مىكرديد ( 83 ) . پس به تثاقل ( بد دلى ) اين سست ايمانان اعتنا مكن و در راه خدا كارزار كن كه جز به تكليف خودت مكلف نيستى و مؤمنين را بر قتال با كفار تشويق كن ، شايد خدا از صلابت و سرسختى آنان جلوگيرى كند كه صلابت خدا شديدتر و عذابش سختتر است ( 84 ) . بيان آيات اين آيات بىارتباط به ما قبلش نيست ، كانه تتمه گفتارى است كه در آيات قبل در ملامت مسلمانان ضعيف الايمان داشت و فائده اين تتمه اندرز آنان است ، اندرز به نصايحى كه بصيرتشان مىدهد ، البته اگر بخواهند تدبر نموده و داراى بصيرت بشوند . * ( « وَيَقُولُونَ طاعَةٌ . . . » ) * كلمه « طاعة » در اين جمله به صداى وسط خوانده مىشود تا بطورى كه گفته‌اند : خبر باشد براى مبتدايى كه حذف شده و تقدير كلام : « يقولون امرنا طاعة » ، ( مىگويند : كار ما همين است كه خدا را اطاعت كنيم و يا تو را اطاعت كنيم ) و كلمه « برزوا » فعل ماضى است و مصدر آن « بروز » است ، به معناى ظهور و بيرون شدن است و كلمه : « بيتوا » فعل ماضى از « تبييت » است از ماده بيتوته است كه به معناى محكم كردن امر و تدبير آن در شب است و ضمير در جمله : « تقول » راجع است به كلمه « طائفه » و يا به رسول خدا ( ص ) و معناى آيه ( و خدا داناتر است ) اين است كه اين پاسخگويان در مقابل دعوت آنان به جهاد به تو مىگويند : امر ما اطاعت است : يعنى غير اطاعت كارى نداريم ، ولى وقتى از نزد تو بيرون مىروند ، شبانه امرى را طرحريزى و محكم كارى مىكنند كه غير آن چيزى است كه به تو مىگفتند ( و يا غير آن سخنى است كه تو به ايشان گفتى ) ، اين تعبير كنايه است از اينكه شبانه تصميم بر مخالفت رسول اللَّه ( ص ) مىگيرند . خداى تعالى سپس به رسول گراميش دستور مىدهد از آنان روى بگرداند و در كارش و مسئوليتش به خداى تعالى توكل نموده ، بدون توجه به كارشكنى آنان تصميم خود را بگيرد * ( « فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّه وَكَفى بِاللَّه وَكِيلًا » ) * . و اين آيه شريفه هيچ دلالتى بر اين معنا ندارد كه افراد مورد بحث منافقين بوده‌اند ، همانطور كه بعضى از مفسرين پنداشته‌اند ، بلكه امر از نظر اتصالى كه در سياق هست بر عكس است يعنى با در نظر گرفتن سياق آيه شريفه بر خلاف اين احتمال دلالت دارد .